Kalev (1936) – Estoński Okręt Podwodny
Okręt podwodny „Kalev”, zwodowany w 1936 roku, to jedna z kluczowych jednostek estońskiej floty wojennej okresu międzywojennego. Jego historia, związana z dynamicznymi i często dramatycznymi wydarzeniami w regionie Bałtyku, ukazuje nie tylko techniczne osiągnięcia Estonii, ale także realia polityczne tamtych czasów. Po aneksji Estonii przez Związek Radziecki, „Kalev” stał się częścią radzieckiej Floty Bałtyckiej, gdzie służył do tragicznego zatonięcia w 1941 roku.
Geneza i budowa okrętu
W latach trzydziestych Estonia dążyła do zabezpieczenia swojego bezpieczeństwa militarnego, nawiązując współpracę z Finlandią. W ramach sojuszu planowano wspólne działania floty, w tym postawienie zagrody minowej w Zatoce Fińskiej, co miało na celu ochronę przed potencjalnym atakiem Związku Radzieckiego. W związku z tym powstał pomysł budowy nowoczesnych okrętów podwodnych, które miałyby wspierać te działania.
Budowę „Kaleva” zlecono stoczni Vickers-Armstrongs w Barrow-in-Furness. Stępkę okrętu położono w maju 1935 roku, a kadłub zwodowano 7 lipca 1936 roku. „Kalev” był okrętem półtorakadłubowym, co oznaczało, że jego lekki kadłub otaczał kadłub sztywny częściowo. Okręt podzielony był na pięć przedziałów, w których znajdowały się pomieszczenia mieszkalne oraz mechanizmy napędowe.
Układ napędowy i uzbrojenie
Konstrukcja „Kaleva” była nowoczesna jak na swoje czasy. Okręt napędzały dwa silniki wysokoprężne o mocy 600 KM każdy oraz silniki elektryczne o mocy 395 KM. Dzięki temu „Kalev” mógł osiągnąć prędkość nawodną wynoszącą 13,5 węzła oraz maksymalną głębokość zanurzenia 75 metrów.
W zakresie uzbrojenia „Kalev” był wyposażony w dziesięć studzienek minowych oraz cztery wyrzutnie torpedowe kalibru 533 mm. Okręt posiadał także armatę przeciwlotniczą Bofors kal. 40 mm oraz przenośny karabin maszynowy Lewis. Uzbrojenie to pozwalało na skuteczne działanie zarówno podczas stawiania min jak i obrony przed atakami powietrznymi.
Szkolenie załogi i pierwsze lata służby
Szkolenie załogi dla „Kaleva” rozpoczęło się jeszcze przed jego zwodowaniem. Dowódca Alfred Pontak oraz jego zastępcy odbyli kursy w Wielkiej Brytanii, a reszta załogi była dobierana spośród doświadczonych marynarzy Estońskiej Marynarki Wojennej. Po zakończeniu budowy okręt wszedł do służby 19 maja 1937 roku i od razu zaczął uczestniczyć w manewrach oraz ćwiczeniach dotyczących współpracy z flotą fińską.
W kolejnych latach „Kalev” odbywał rejsy zagraniczne oraz intensywne szkolenia, jednak zbliżająca się wojna i rosnące napięcia międzynarodowe zmusiły Estonię do przystosowania swojej floty do nowych warunków. Udoskonalano uzbrojenie i technologię, jednak sytuacja polityczna w regionie stawała się coraz bardziej niepewna.
Służba w czasie II wojny światowej
Po wybuchu II wojny światowej sytuacja Estonii stała się dramatyczna. Okręt „Kalev” uczestniczył w ewakuacji Tallinna oraz wykonywał patrol bojowy mający na celu postawienie zagrody minowej u wybrzeży Kurlandii. Niestety jego pierwsze operacje były obarczone dużym ryzykiem i nie przyniosły oczekiwanych rezultatów.
W sierpniu 1941 roku „Kalev” brał udział w ewakuacji Tallinna pod presją niemieckiego ataku. W trakcie tego rejsu okręt został zaatakowany przez lotnictwo niemieckie, co spowodowało uszkodzenia jednostki i konieczność przeprowadzenia remontu. Po remoncie „Kalev” wyszedł na drugi patrol bojowy, jednak jego losy od tego momentu są nieznane.
Zatonięcie i poszukiwania wraku
Prawdopodobnie podczas drugiego patrolu „Kalev” zatonął między 31 października a 2 listopada 1941 roku po wejściu na minę postawioną przez Niemców lub Finów. Cała załoga oraz troje pasażerów zginęli w wyniku tej katastrofy. Okręt został uznany za zaginiony już dzień wcześniej.
Wrak „Kaleva” pozostawał nieodnaleziony przez wiele lat, aż do czerwca 2010 roku, kiedy to dzięki pracom poszukiwawczym prowadzonym przez Eesti Meremuuseum odnaleziono obiekt przypominający okręt podwodny na dnie morskim. Po dalszych badaniach okazało się jednak, że znaleziony wrak nie był tym poszukiwanym „Kalevem”, a innym obiektem.
Zakończenie
Historia okrętu podwodnego „Kalev” jest przykładem skomplikowanej sytuacji politycznej i militarnej Estonii w XX wieku. Okręt ten nie tylko stanowił symbol estońskiego wysiłku obronnego, ale także podkreślał znaczenie technologii morskiej w kontekście bezpieczeństwa narodowego. Jego tragiczne losy związane z II wojną światową pozostają ważnym elementem estońskiej historii morskiej oraz pamięci narodowej.
Artykuł sporządzony na podstawie: Wikipedia (PL).